Cloud teknolojileri günümüzde gittikçe önemli bir yer kaplamaya başlıyor. İş dünyasında pek çok şirket, araştırma kuruluşları kendi verilerini cloud ortamına taşımaya başlıyor. Elbette bu transferin getirdiği ciddi bir teknolojik maliyet var. Söz konusu organizasyonun doğru cloud (bulut) mimarisini kullanmadığı durumda gerek güvenlik gerek esneklik bakımından pek çok sorunla karşılaşacağı aşikar. Bu yazımızda sizlerle cloud mimarilerini karşılaştıracağız ve gerçek olaylar üzerinden cloud mimarilerinin hangi durumda ne şekilde kullanıldığını inceleyeceğiz.
Cloud mimarileri 3 temel başlık altında incelenir : Public Cloud mimarisi, Private Cloud mimarisi, Hybrid Cloud mimarisi.
Public Cloud Mimarisi
Public Cloud, bir şirketin veya bir araştırma kuruluşunun dijital kaynaklarının AWS, Azure, Google Cloud gibi platformlar üzerinden ihtiyaç duyulduğunda ve kullanılan kaynak kadar ödeme modeliyle sunulmasıdır. Kurumlar bu platformlardaki hazır hizmetlerden yararlanabilir.
Bu mimarinin artıları; şirketin CapEx giderini düşürür, fiziksel donanım maliyetini azaltır, “kullandığın kadar öde (pay as you go)” imkanı sunar, anlık yükselen donanım ihtiyacını anında karşılar ve kiralama usulü yönetilen bir iş modeli olduğundan bu ihtiyaç karşılandığında donanımın iade edilmesi de çok kolaydır.
Ancak public cloud mimarisinin eksileri de vardır. Bu eksiler, internete bağımlılık, kontrolün bir bölümünü hizmet sağlayıcısına bırakmak, yanlış yapılandırmaların getirebileceği güvenlik riskleri veya belirli bir sağlayıcıya bağımlı hale gelme gibi listelenebilir.
Hızlı büyüme, değişken trafik, küçük altyapı ekibine sahip olma veya yeni ürün geliştirme durumlarında çok mantıklı bir mimari olabilir.
Şirket içindeki 8 tane veri merkezini bırakıp verilerini AWSye entegre etmeye başlayan “Capital One” şirketini public cloud mimarisine geçenlere örnek verebiliriz. Söz konusu şirket yaklaşık 2000 uygulamasını AWS üzerinde çalıştırmaya başlamıştır. Uygulamalarının büyük bölümünü cloud ortamına uygun şekilde yeniden geliştirmiştir ve böylelikle geliştirme ortamı hazırlama süresini 3 aydan dakikalara indirmiştir. Testlerde felaket kurtarma süresi ise %70 azalmıştır. Bu örnek, public cloud mimarisinin yalnızca maliyetleri azaltmadığını; ölçeklenebilirlik, otomasyon ve hızlı yazılım geliştirme açısından da önemli avantajlar sağladığını gösterir. Söz konusu meseleyi derinlemesine okumak isteyen okurlara kaynakça kısmında link bırakıyor olacağım.

Private Cloud Mimarisi
Private Cloud mimarisi Public Cloud mimarisine göre biraz farklıdır. Private Cloud mimarisinde kaynaklar yalnızca tek bir kurumun kullanımına ayrılır. Bu modelde altyapı kurumun kendi veri merkezinde barınabilir. Belirleyici unsur altyapının konumu değil başka işletilmesi, yönetişimidir.
Private Cloud mimarisi çoğu zaman geleneksel şirket içi sistemlerle karıştırılabilir. İkisi arasındaki en büyük fark, geleneksel veri merkezlerinde sunucu ve ağ kaynakları BT tarafından manuel hazırlanır ancak private cloud ortamında kaynaklar ortak bir havuzdadır; portal ve API kullanılarak yönetişimi otomatik sağlanır. VMware ve OpenStack gibi platformlar kullanılabilir.
Altyapı üzerinde daha fazla kontrol sağladığı, kurumun regülasyonlarına göre özelleştirilebildiği ya da özel donanımların kullanımına imkan sağladığı bir gerçek olsa da fiziksel donanım yatırımı kurumun sorumluluğundadır yani public cloud kadar hızlı ve geniş ölçeklenemez.
Private Cloud mimarisine geçen kurumlara örnek olarak CERN’i verebiliriz. 450.000 işlemci ve 10.000 server’in 7/24 çalıştığı CERN veri merkezinde %90’ın üzerinde kaynak OpenStack tabanlı bir private cloud üzerinden yönetiliyor. Meseleye ilgi duyan okurlarımız için kaynakça kısmında bir link bıraktım.

Hybrid Cloud Mimarisi
Bir şirketin cloud teknolojilerine geçerken sadece public cloud mimarisi veya sadece private cloud mimarisini benimsemesi bir zorunluluk değildir. Bazı durumlarda bu iki mimarinin sentezlendiği yeni bir mimari de ortaya çıkabilir. Bu yeni mimari ise Hybrid Cloud mimarisidir.
Söz konusu kurum elindeki tüm bilişim kaynaklarını 3. taraf hizmet sağlayıcılarıyla paylaşmak istemeyebilir. Bu durumda tamamen public cloud mimarisine geçmek şirket için doğru bir strateji olmayacaktır. Ancak diğer taraftan elindeki bilişim kaynaklarının tamamını yavaş ve zayıf ölçeklenebilir bir mimariye hapsetmek istemiyor olabilir bu durumda tamamen private cloud mimarisini benimsemesi de doğru olmaz.
Public Cloud Mimarisi ile Private Cloud Mimarisinin sentezlediği Hybrid Cloud Mimarisi bu noktada kurumların yardımına koşar. Şirkette güvenlik probleminin öncelikli olduğu, kurumun özel regülasyonlarına tabi, özel donanım gerektiren kaynakları private cloud mimarisinde işlenirken geriye kalan kaynaklarda hızlı ve güçlü ölçeklenebilirlik yakalanarak maliyet kalemleri azaltılabilir.
Hybrid Cloud mimarisine güçlü bir örnek ise Emirates Global Aluminium (EGA)’un benimsediği modeldir. Dünyanın en büyük “premium alüminyum” üreticilerinden biri olan EGA, düşük gecikme isteyen sistemleri kendi tesislerinde çalıştırırken (Azure Local) bazı sistemlerini Microsoft Azure ile yönetiyor. İki ortam Azure Arc ile ortak biçimde yönetiliyor. Her şeyin public cloud mimarisine taşınmamasının sebebi bazı uygulamalarının çok hızlı tepki vermesi gerektiğindendir. Mesela üretim alanındaki bir güvenlik mekanizmasının algılamakla sorumlu yapay zeka uygulamasının çok hızlı tepki vermesi gerekir, internet problemi ve ağ gecikmelerinden etkilenmemesi gerekir. Bu nedenle işlem üretim tesisine yakın konumda gerçekleşir. Ancak diğer taraftan artan veri ve yapay zeka ihtiyaçlarını şirket içi altyapının karşılayamadığını fark eden yetkililer Azure Cloud’un esnek servislerinden yararlanmak istediler. Böylelikle anlık tepki isteyen işlemler fabrika tarafında, yüksek ve değişken kapasite isteyen işlemler public cloud tarafında kaldı. İki taraf Azure Arc üzerinden yönetildi. Hybrid cloud ile ilgili bu anlatıyı doğrudan kaynağından okumak isteyen okurlarımıza kaynakça kısmında bir link bırakacağım.

Uzun lafın kısası cloud teknolojilerini kullanmak isteyen şirketlerin hangi mimariyi benimseyecekleri tamamen söz konusu şirketin gereksinimleriyle alakalı bir meseledir. Düşük gecikme, internet bağlantısı bağımlılığı olmaması gereken, güvenlik meselesinin öncelikli olduğu verileri işleyecek şirketler için private cloud modeli uygunken hızlı ve güçlü ölçeklenebilirlik isteyen şirketler için public cloud modeli uygundur diyebiliriz. Öte yandan bu ikisinin uyum içerisinde çalıştığı hybrid cloud modellerini uygulamak da mümkündür.